Metafora, jako narzędzie wpływu na uczniów

Skoncentruj się na moment i wyobraź sobie jakiś mundur, pierwszy lepszy, który ujrzysz oczami wyobraźni. Jakie skojarzenia Ci się nasuwają? Każdemu z nas będą towarzyszyły nieco inne w zależności od naszych wcześniejszych doświadczeń.

Ale będą też takie, które są wspólne dla wszystkich, a przynajmniej dla przytłaczającej większości osób, np. ustawienie w szeregu, wrażenie ładu i uporządkowania. Posłużenie się mundurkiem szkolnym, jako elementem reformy oświaty, to posłużenie się metaforą, bo metafora jest fantastycznym narzędziem wpływu i niesie za sobą ogromne napięcie emocjonalne. W całej historii ludzkości symbole wykorzystywano do sterowania ludzkim zachowaniem i wywoływania reakcji emocjonalnych. W tym kontekście oczekuje się, że postawa uczniów powinna być wypadkową skojarzeń, które dotyczą mundurka, jako symbolu, adekwatnej do tych skojarzeń reakcji (zachowań) oraz stosunku emocjonalnego.

„Metafora jest chyba najbardziej produktywną ze wszystkich umiejętności człowieka. Jej skuteczność graniczy z cudem. Wydaje się narzędziem tworzenia, które Bóg zostawił przez zapomnienie w umyśle jednego ze swych stworzeń, kiedy je czynił.” Jose Ortega Y Gasset

Wszyscy, na co dzień posługujemy się metaforami. Mogą one przyjmować różne formy; obrazy, przedmioty, dźwięki, słowa. Posługujemy się nimi, jeżeli chcemy coś objaśnić. Załóżmy, że np. na lekcji kultury fizycznej chcemy, aby młodsze dzieci wykonały określony zestaw czynności ruchowych: „z pozycji kucznej, dotykając równocześnie przednimi kończynami podłogi, itd....” to nie będziemy przecież im w taki sposób objaśniać, czego od nich oczekujemy. Po prostu poprosimy, żeby udawały żabki. Założę się, że mało, któremu dziecku wpadnie w tym momencie do głowy pomysł, aby pomalować się farbkami na zielono. A jeśli uściślimy nasz komunikat – „pokażcie jak skaczą żabki”, wówczas dzieci przykucną i zaczną naśladować skaczące żabki. Posłużyliśmy się tutaj symbolem żaby i to wystarczyło, aby maluchy od razu wiedziały, co mają robić. Ponieważ odwołaliśmy się do czegoś, co dzieci już znają. Jeżeli coś jest niezrozumiałe, to metafora właśnie pozwala nam skojarzyć, w jaki sposób to coś, jest podobne do tego, czego nie rozumiemy. Tak, więc użycie metafory ułatwia i upraszcza nam przekazywanie informacji, uczenie się i pojmowanie wielu zjawisk.